Η γνώση είναι δύναμη #hub3001

725d29ab0d189c2220a8c398af687871

photo via: https://gr.pinterest.com/pin/9499849184643933/

Η Γαλλία μπορεί να μην είναι μπέικον, αλλά ο Francis Bacon είχε τα δίκια του όταν υποστήριζε ότι η γνώση είναι δύναμη ήδη από το τέλος της αναγεννησιακής περιόδου (στη βικιπαίδεια το βρήκα αυτό).

Ο κίνδυνος με τα διάσημα ρητά είναι ότι η επανάληψη τα κάνει να μοιάζουν τετριμμένα, παρωχημένα, “κλισέ”. Ξεχνάμε, έτσι, ή τέλος πάντων, δεν προσέχουμε την ουσία τους, το τι μας λένε και γιατί μας το λένε.

Κάπως έτσι το έπαθα κι εγώ. Ξεκινώντας να γράψω τον αναστοχασμό, σκέφτηκα τη βικιπαίδεια, από εκεί συνειρμικά μου ήρθε η λέξη γνώση κι από κει η φράση. Για κάνα πεντάλεπτο προσπαθούσα να θυμηθώ ένα σκίτσο απ’την έκθεση της Γ’ Λυκείου όπου ξεκινούσε με το η γνώση είναι δύναμη και συνέχιζε η δύναμη δίνει εξουσία, η εξουσία διαφθείρει κλπ. κλπ. Ψάχνοντας βρήκα άλλα παρόμοια: σκίτσα, εικόνες, memes. Πέρασε έτσι τουλάχιστον ένα εικοσάλεπτο μέχρι να αρχίσει να βασανίζει το μυαλό μου αυτή η μικρή- μεγάλη λέξη:

Γιατί;

Γιατί είναι δύναμη η γνώση;

post-25163-Dilbert-knowledge-is-power-com-Geit

photo via: http://pandawhale.com/post/25163/keys-to-success-6-traits-the-most-successful-people-have-in-common

Εντάξει, δεν έχω σκοπό να το πιάσω από καταβολής κόσμου, που λένε, εξάλλου δεν είναι η πρώτη φορά που με απασχολεί το ζήτημα, μια ιδέα την έχω. Απλά μου φάνηκε “χρήσιμο” να ξεκινήσω με αυτόν τον προβληματισμό καθώς συνδέεται με όσα σκέφτηκα κατά τη διάρκεια της παρουσίασης για τη βικιπαίδεια.

“Δεν τρώμε αυτό τον καρπό γιατί είναι δηλητηριώδης”.

“Η Γη έχει σφαιρικό σχήμα”.

“Ο τροχός, ο μοχλός, η άνωση”.

“Το 2χ+6=12 => 2χ=12-6 => 2χ=6, χ=3” .

“Η μετοχή θα ανέβει”.

“Ο διαβήτης είναι (και) κληρονομικός”.

Η ανθρώπινη ιστορία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της γνώσης. Και αυτό γιατί η γνώση επιτρέπει την πρόβλεψη, η πρόβλεψη με τη σειρά της επιτρέπει τον έλεγχο και η άσκηση ελέγχου επί της φυσικής και ανθρώπινης πραγματικότητας είναι από τα κατ’ εξοχήν, αν όχι το κατ’εξοχήν, ζήτημα που απασχολεί τις ανθρώπινες κοινωνίες.

Δεν είναι τυχαίο ότι η ισότιμη πρόσβαση στο εκπαιδευτικό σύστημα είναι ένα διαρκώς επανερχόμενο αίτημα. Ο γνωστικός πλούτος μπορεί να μεταφραστεί σε υλικό πλούτο, σε υλική και συμβολική εξουσία, άρα η ισότιμη πρόσβαση στη γνώση, θεωρητικά τουλάχιστον, εξασφαλίζει, σε κάποιο βαθμό, ότι μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού έχουν δυνατότητα κοινωνικής ανέλιξης.

Για να το συνδέσω (επιτέλους) με τα δικά μας, το γεγονός ότι η βικιπαίδεια προσφέρει το υλικό της ελεύθερα και δωρεάν αποτελεί ένα καλό παράδειγμα του πώς το διαδίκτυο μπορεί να φιλοξενήσει εγχειρήματα με κοινωνικό, όπως λέγεται, πρόσημο.

Οφείλω να ομολογήσω ότι ακούγοντας την παρουσίαση μού γεννήθηκε η επιθυμία να ψάξω το λήμμα για τη βικιπαίδεια, να δω τι λέει η ίδια για τον εαυτό της. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι υπάρχουν παραπάνω από ένα λήμματα που δυνητικά απαντούν σε ερωτήματα “για τη φύση και τη λειτουργία της”, μεταξύ των οποίων το πολύ διαφωτιστικό “Τι δεν είναι η βικιπαίδεια”.

Σταχυολογώ τα σημεία στα οποία στάθηκα πιο πολύ:

  • Οι συντάκτες ενθαρρύνονται να τηρούν μια πολιτική “ουδετερότητας”, κάτω από την οποία οι διάφορες απόψεις συγκεντρώνονται, χωρίς να γίνεται προσπάθεια να καθοριστεί μια αντικειμενική αλήθεια. Εξαιτίας της ανοικτής φύσης της, ο βανδαλισμός και η ανακρίβεια είναι μόνιμα προβλήματα.
  • Επίσης ουσιώδες, για το σχέδιο της Βικιπαίδειας και την επιτυχία του, είναι το γεγονός ότι είναι ανοιχτού περιεχομένου.
  • Σκοπός μας είναι να δημιουργήσουμε μια εγκυκλοπαίδεια και όχι να εξερευνήσουμε τα όρια του αναρχισμού.
  • Η Βικιπαίδεια δεν είναι εγχείρημα δημοκρατίας ή οποιουδήποτε άλλου πολιτικού συστήματος.
  • Η Βικιπαίδεια δεν είναι μέρος για φθόνο, προσωπικές συγκρούσεις, λογομαχίες περί ιδεολογίας ή μέρος για την ανάπτυξη προκαταλήψεων, φόβου και μίσους.

 

Για μένα τα παραπάνω αποτελούν κομβικά σημεία. Ανεξάρτητα από το αν συμφωνώ (εγώ ή οποιοσδήποτε άλλος) ή διαφωνώ με την ιδεολογική ουδετερότητα, με το τι (θέλει να) είναι ή τι δεν (θέλει να) είναι αυτή τη στιγμή η Βικιπαίδεια, το γεγονός είναι ότι, ως εγχείρημα, σου παρέχει ό,τι χρειάζεσαι για να το αξιοποιήσεις όπως νομίζεις είτε ως απλός αναζητητής είτε ως συντάκτης.

Αυτό την καθιστά αυτόματα ένα ισχυρό εργαλείο το οποίο όμως στηρίζεται σε άξονες που δεν ισορροπούν εύκολα πάντοτε: στην ελευθερία και στην ευθύνη.

Οπότε…

20160714_145937

 

Καλές αναζητήσεις!

(Όπου κι αν είναι αυτές)

 

 

Advertisements

2 thoughts on “Η γνώση είναι δύναμη #hub3001”

  1. Με εξέπληξε πάρα πολύ θετικά ο ιδιαίτερος τρόπος σύνδεσης των πραγμάτων που έκανες. Ειλικρινά ένιωσα σαν να διαβάζω ανα στιγμές ένα λογοπαίγνιο-κείμενο (δεν ξέρω αν υπάρχει κάτι τέτοιο) καθώς ο τρόπος που κινήθηκες μέσα και γύρω από το θέμα με ενθουσίασε λόγω των ιδιαίτερων συνδέσεων που πραγματοποιήσησες. Το ερώτημα που σου γεννήθηκε για το ρητό “η γνώση είναι δύναμη” ήταν πολύ όμορφα συνταιριασμένο με το λοιπό κείμενο και με το προσεγγιζόμενο θέμα. “Η γνώση επιτρέπει την πρόβλεψη, η πρόβλεψη με τη σειρά της επιτρέπει τον έλεγχο και η άσκηση ελέγχου επί της φυσικής και ανθρώπινης πραγματικότητας είναι από τα κατ’ εξοχήν, αν όχι το κατ’εξοχήν, ζήτημα που απασχολεί τις ανθρώπινες κοινωνίες.” αυ΄τό το σημειο μπορώ να πω με στιγμάτισε θετικά. Βρίσκω εξαιρετική τη συλλογιστική σου η οποία μου επέτρεψε να κάνω μια επακόλουθη σύνδεση με άλλου τύπου ρητά “Η εξουσία ην το παν” . Η εξουσία αποτελεί τη δύναμη που μπορεί να “κατακτάται” και να ασκείται στο περιβάλλον . Με άλλα λόγια ειναί αυτός ακριβώς ο έλεγχος, οποίος συνεπάγεται από την πρόβλεψη και αυτή με τη σειρά της από τη γνώση, όπως πολύ ευδιάκριτα μας περιέγραψες. Κι εκεί έρχεται αυτό που διάβασα πρόσφατα , δηλαδή το πόσο βιολογική είναι αυτή η ανάγκη της εξουσίας ή αλλιώς της κοινωνικής κυριαρχίας. Σύμφωνα με δαρβινικές αρχές υπάρχουν δυο συμπεριφορές οι οποίες συνεισφέρουν στην εξέλιξη του είδους και η μία από αυτές αφορά ακριβώς αυτή τη δημιουργία μιας ιεαρχικής κοινωνικής κυριαρχίας. Συνεπώς η γνώση δεν είνια άλλη από μία βιολογική ανάγκη προκειμένου να διαιωνιστεί το είδος-οποιοδήποτε είδος είναι αυτό. Η αναγκαιότητα απόκτησης γνώσης διασφαλίζει την επιβίωση και θα μπορούσε να θεωρηθεί εν τέλει ότι ειναι το παν…η γνώση διασφαλίζει τη ζωή , εξελίσσει τη ζωή…η γνώση, τελικώς, ίσως είναι κάτι πολύ παραπάνω από δύναμη…η γνωση ίσως είναι ζωή!

    Like

  2. Για αρχή, ευχαριστώ πολύ για το εγκωμιαστικό σχόλιο, πάντα καλοδεχούμενα : )

    Όσο για τη σύνδεση της γνώσης με την εξελικτική θεωρία ομολογώ πως δεν το είχα σκεφτεί ποτέ!
    Διατηρώ γενικά επιφυλάξεις στις εφαρμογές της εξελικτικής θεωρίας στο κοινωνικό γιατί θέτουν την ύπαρξη ιεραρχίας ως προϋπόθεση, ως μέρος της ανθρώπινης ¨φύσης”.
    Από την άλλη, το “η γνώση διασφαλίζει τη ζωή , εξελίσσει τη ζωή…η γνώση, τελικώς, ίσως είναι κάτι πολύ παραπάνω από δύναμη…η γνώση ίσως είναι ζωή!” μου άρεσε πολύ σαν συμπέρασμα και νιώθω ότι αγγίζει πυρηνικές αντιλήψεις της ανθρώπινης ύπαρξης για τον εαυτό της!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s